Autisme en aanverwante stoornissen (PDD-NOS, Asperger, MCDD)

Wat is autisme?

Parenting-Makes-HealthyAutisme is een ontwikkelingsstoornis die zich niet makkelijk laat omschrijven. Dit komt doordat autisme zich niet alleen op verschillende manieren kan uiten, maar ook in diverse mate. Wij gebruiken bij voorkeur de term autisme-spectrumstoornis (ASS). Binnen dit spectrum vallen naast klassiek autisme ook de stoornissen PDD-NOS, de stoornis van Asperger en MCDD, die verderop zullen worden toegelicht.Autisme is een complexe stoornis in de ontwikkeling van wederkerige sociale interactie en communicatie die waarschijnlijk berust op een vroege stoornis in de ontwikkeling van de hersenen. (Van Berckelaar-Onnes 2004).

Binnen Psychologen Praktijk Timmers hebben wij een brede kennis en ervaring met autisme-spectrumstoornis (Vanaf nu afgekort met ASS). Deze kennis en ervaring hebben wij gebundeld in ons behandelaanbod wat al even complex is als de stoornis zelf. Omdat elk kind, op elke leeftijd in elke unieke opvoedingsomgevingt zijn of haar eigen unieke sterke en zwakke kanten zal hebben, is het lastig om een generalistisch aanbod te schetsen. Toch zijn er wel een aantal 'standaard' behandel en begeleidingsvormen te definieren. Waarbij maatwerk binnen het aanbod voor ons vanzelfsprekend is. 

De hoofdkenmerken van ASS zijn:

  • beperking in de interactie met anderen,
  • een verstoorde communicatie,
  • zich herhalende stereotiepe patronen van gedrag, belangstelling en activiteiten en
  • problemen met informatieverwerking en integratie.

Gedragskenmerken:

De bvoeenstaande algemene kenmerken vertalen zich vaak in de volgende gedragingen bij kinderen waar sprake is van ASS:

  • Kinderen met ASS zijn vaak overgevoelig voor prikkels, hebben moeite met het leggen van contacten, weten niet goed hoe ze emoties moeten interpreteren en hoe ze met gevoelens om moeten gaan.
  • Kinderen met ASS hebben vaak afstemmingsproblemen die vooral te zien zijn in de wijze waarop ze communiceren; er is weinig wederkerigheid, sociaal snapvermogen is beperkt. Tevens hebben kinderen met autisme vaak moeite met structureren en plannen.
  • Het denkpatroon van kinderen met ASS is anders: ze denken vaak vanuit het detail en kunnen moeilijker samenhangen zien in situaties. Hierdoor interpreteren ze regelmatig gevoelens, bedoelingen van anderen en sociale situaties niet juist. Perspectief nemen is vaak lastig.
  • Veelal hebben kinderen met ASS moeite met het adequaat verwerken van binnenkomende informatie. Het duurt vaak even voordat zij kunnen reageren, schakelen. Deze kinderen zijn vaak niet flexibel, kunnen star overkomen. Ze hebben nogal eens moeite met veranderingen.
  • Kinderen met ASS hebben vaak moeite om te generaliseren, dwz. wat ze in de ene situatie geleerd hebben ook toe te passen in een soortgelijke, maar andere situatie.
  • Aangezien kinderen met ASS vaak binnenkomende prikkels en informatie niet juist interpreteren, kunnen ze snel angstig, boos, driftig worden en in paniek raken of zich terugtrekken en vervallen in stereotype rituelen en gedragingen.

Verklarende cognitieve theorieën

Zoals vaak te lezen is enlk kind met een ASS diagnose anders. Dit heeft, zoals bij heel veel classificaties, te maken met het feit dat de diagnose gesteld wordt op basis van geobserveerd gedrag. De onderliggende oorzaak voor dit gedrag wat wij kenmekrend vinden voor ASS is onbekend. Dit maakt diagnostiek ook lastig. Toch komt er wel steeds meer kennis beschikbaar over de (mogelijk) onderliggende factoren in ontwikkeling en ook in het brein. Binne Psychologen Praktijk Timmers proberen we dan ook in diagnostiek zo veel mogelijk verklaring mee te nemen naast het classificeren van de diagnose. Om zo meer specifiek te kunnen adviseren. Voor meer informatie over hoe hersenen en gedrag samenhangen en het verschil hierin bij diagnoses en diagnostiek ziet u hier in de video over diagnostiek en diagnoses. 

Zwakke Centrale Coherentie ( Utha Frith)

Bij deze verklaring wordt verondersteld dat kinderen met ASS informatie gefragmenteerd verwerken. de aandacht is meer gericht op details dan op de samenhang (coherentie) in de informatie. Oog voor de context is er weinig. Dit wordt ook wel contextblindheid genoemd (Peter Vermeulen).

Stoornissen in het Executief functioneren.

Executieve Functies (EF) is een term voor een aantal samenwerkende cognitieve functies in het brein. Gezamenlijk maken zij complex en 'intelligent' gedrag mogelijk. Intelligent gedrag wordt hierin niet bedoelt als een hoger IQ maar als intelligent in vergelijking tot andere diersoorten. De executieve functies in de hersenen regelen de focus van onze aandacht, het plannen en organiseren van zowel onze gedachten als ons gedrag, de mogelijkheid om te kunnen anticiperen (voorbereiden) op binnenkomende informatie, onze emotie regulatie en tot slot de opslag van informatie. Kortom: het samenspel van deze functies maakt dat wij goed kunnen functioneren in onze complexe wereld waar wij contimnu bloot staan aan stromen van informatie. Bij kinderen met ASS verloopt het executief functioneren vaak moeizaam en vaak vertraagd. Daarom worden ze mogelijk ook sneller overprikkeld en hechten ze sterk aan patronen en voorspelbaarheid. 

Een minder ontwikkelde'Theory of mind'

De 'Theory of mind' (of ToM) is de naam die wij hebben gegevan aan de mogelijkheid om jezelf in een andere persoon te kunnen verplaatsen. Deze mogelijkheid ontwikkeld zich tussen het 4e en 9e jaar ongeveer in toenemende mate. Kinderen met ASS hebben moeite om vanuit wisselende perspectieven gedachten, wensen en intenties toe te schrijven aan zichzelf en anderen. 

Drie verschillende theorieen, wat is nu verklarend?

Wellicht denkt u bij uzelf, ja leuk die drie theorieen maar welke is nu waar? Er is geen sluitende waarheid in Autisme en alledrie de theorieen bevatten een kern van mogelijke verklaringen voor het gedrag. De centrale coherentie theorie en ToM theorie geven beide een verklaring voor het geobserveerde gedrag. Om van details naar het grotere geheel te kunnen redeneren en om jezelf in de ander te verplaatsen zijn goed ontwikkelde Executieve Functies een voorwaarden. De executieve functies op hun beurt zijn weer een samenspel van verschillende cognitieve functies waarvan het eindresultaat niet sterker is dan de som der delen. Oftewel, wanneer één van de deelfuncties in het executief functioneren onvoldoende meewerkt, vergelijk het met een orkest, dan kan heel het orkest vals klinken. Daarbij is een minder goed executief functioneren helemaal niet een unieke factor voor kinderen mnet ASS maar eerder een kenmerk wat we bij heel veel psychische stoornissen tegen komen. EF stoornissen zien we ook bij AD(H)D, depressie, dyslexie, dyscalculie. Maar ook na simpele dingen als een paar nachten slecht slapen zal iedereen merken dat zijn of haar executief functioneren verslechterd. 

Dus: Er is nog geen sluitende verklaring maar in onderzoek en beschrijving van het kind en zijn of haar unieke kenmerken en sterke of zwakke kanten is het goed om alle bovenstaande theorieen mee te nemen in diagnsotiek ter ondersteuning van de gedragsobservatie.  

Schematische weergave van het autisme spectrumstoornissen zoals omschreven in de DSM IV:

Klassiek autisme

Asperger

PDD-NOS

MCDD

Deze diagnose krijgt een kind als het veel kenmerken van autisme heeft en die kenmerken al voor het derde levensjaar merkbaar waren.

Bij deze diagnose ligt het accent meer op de moeite met het begrijpen van wat andere mensen denken en voelen. Beperking is sociale interactie en vaak eenzijdige interesses. Anders dan bij autisme is hier geen sprake van vertraagde taalontwikkeling. De cognitieve capaciteiten zijn normaal of hoger.

Hierbij gaat het om een pervasieve ontwikkelingsstoornis die niet anders omschreven is. Niet alle kenmerken van autisme hoeven aanwezig te zijn voor deze diagnose. Vaak treden de problemen in de sociale contacten op de voorgrond die niet toe te schrijven zijn aan andere, externe  factoren .

Deze diagnose kan een kind krijgen wanneer het kenmerken heeft van autisme en daarnaast proportioneel snel boos wordt of heel angstig is. Het valt formeel gezien onder de noemer PDD-NOS.

Behandeling & Begeleiding

De kern hulpvraag bij kinderen met ASS is: help mij de wereld om me heen begrijpelijk te maken.

Voor ouders is de hulpvraag vaak gelegen in het snappen van de denkwereld en –patronen van hun kind, zodat zij he/haar beter kunnen begeleiding in het opgroeien.

Het uiteindelijke doel van diagnostiek en behandeling bij kinderen met ASS is dan ook het begrijpelijk maken van de wereld van het kind, zodat het kind zoveel mogelijk gestimuleerd wordt in zijn ontwikkeling. Het vooral stimuleren van de sterke kanten en deze waar nodig om te buigen naar praktisch haalbare doelen en compensatiemogelijkheden te vinden voor zijn zwakke kanten, is belangrijk. Het verklaarbaar, voorspelbaar en overzichtelijk maken van de dagelijkse praktijk geeft hem/haar ruimte om te groeien. Binnen dit proces dient een kind met ASS ook op zijn manier om te leren gaan met veranderingen en nieuwe ontwikkelingstaken in zijn leven. Behandeling, begeleiding en intensief overleg tussen verschillende partijen, zoals ouders, school en behandelaars is hierbij essentieel.

Contactinformatie

Arendstraat 37a Psychologen Praktijk Timmers

Psychologen Praktijk Timmers
Arendstraat 37a, 4901 JJ Oosterhout

Telefoon nr. 0162-427535

Extra locaties

Molenstraat

Molenstraat 44, 4944 AD Raamsdonk
Parkeren kan in de aangegeven vakken.

 

 
 

Kijk ook eens op:

Youtube, voor interessante filmpjes

Voor een andere aanpak dan praten alleen:

Lerendoorervaring.nl